fotoalbum
gedenkboek
afscheidsviering
muziek
rouwdrukwerk
Afscheidsviering
Sophie, vorige week werd voor jou en voor ons plotseling alles anders en ook de hele natuur werd onnatuurlijk, een zwaar onweer in januari. Maar donderdag werd diezelfde natuur zacht en teer en wit vol sneeuw en overal in heel het land werden gedichten voorgedragen. En jij gleed weg uit ons samenzijn. Je hebt gevochten, Sophie. Je eens zo gezonde lichaam was gesterkt door bergwandelingen en fietstochten. Je wou de wereld zien. Toen palmde de ziekte je lieve lichaam in. Toch bleef jij de echte Sophie. Je hoopte met iedereen de toekomst veilig te stellen. Daarbij waren wij allemaal je stapstenen. Maar vooral was er Wim, je man, al zo lang onlosmakelijk met je verbonden door jullie vele dromen en reizen. Ook de volgende jaren kregen weer volop gestalte door jullie nieuwe huis. Helaas woekerde je ziekte verder, maar jij gaf niet toe. Integendeel, je warmte en je bezorgdheid voor anderen waren nooit groter, je plannen nooit ver weg. We hebben samen veel gelachen, Sophie. We hebben honderden boeken gelezen en uren volgekletst. De laatste stappen die we nu samen zetten wegen loodzwaar. Maar als we heel stil zijn en goed luisteren zullen we jouw lach horen. Vol levenskracht ben ik getuige van mijn dood (François Maine de Biran) Lieve, liefste, allerliefste Sophie, Hoeveel keren zijn we zo niet begonnen. Anderhalf jaar lang. En nu schrijf ik je en je bent er in wezen niet. Woorden – waar we zo van houden – leveren nu precies geen houvast. Hoe gaan we jouw leven een plek kunnen geven met een waardigheid die jij de hele tijd hebt uitgestraald. Sophie een jaartje geleden schreef je me het volgende: Vind je het vreemd dat ik soms bezig ben met de dood? Maar gedachten aan een aantal mensen laten mij dan ook zeggen nee, die kan je dat niet aandoen. En dan ben je ook zeker dat het niet gebeurt. Maar ik denk veel meer aan het moment dat ik met de armen in de lucht super content ben en blij ben weer een 'normaal' leven te leiden. Zo blij dat ik ook was in september omdat er geen nabehandeling nodig was. Zoiets. Begrijp je? Het is zo verwarrend. Sophie, ik denk dat deze zinnen jou nog het beste typeren. Een Sophie die met beide voeten in de echte wereld stond. Aan geld, bezittingen en status hechtte je geen enkel belang. Wel wilde je in alles wat je deed, aan alles wat je beleefde een wezenlijke diepte geven. Een integer persoontje vol levensvreugde, vol enthousiasme en intelligentie. Je maakte altijd tijd voor vriendschap, gezelligheid en genegenheid. Je was dolgelukkig om het geluk van anderen. Sophie, je bent een enorm grote madam, die altijd gaf. Er is zoveel liefde om te geven, zei je. Sophie je was ook zeer beschermend. Zelfs in de moeilijkste periode van je leven was je bang om mensen verdriet te doen. Je hield vast aan de hoop. Je hield je vast aan het leven, aan de mensen rondom je, aan zoveel kleine dingen. We gingen hierin met je mee. Je leefde intens met vreugde en met zeer veel verborgen verdriet. En nu ben je ons toch nog ontglipt. Maar ook dat moment – Sophie - heb je beschermend in eigen handen genomen. Je was zo enorm sterk, zo ongelooflijk mooi en lief en zo echt. Sophie, uit diep respect en innige verbondenheid moeten wij verder leven: met heel veel verdriet, met een ondraaglijke gevoel van leegte in lijf en leden, maar ook met vreugde, met het diep koesteren van elke herinnering, met vallen en opstaan. En met jouw woorden in het achterhoofd: ‘het wordt beter’. Het is een magere troost Dat alles moet verdwijnen En ik je hoe dan ook op een keer Toch zou moeten missen, bijvoorbeeld door de dood. Ik hou van je, al kunnen we waarschijnlijk niet meer worden wat we vroeger waren of dachten te zijn. Geen verhalen over afkeer, over waanzin of grote trouw: ik verlang naar toen, terwijl ik ouder word. Ik denk nog veel aan jou. Tom Lanoye Alles wat waar is Alles wat waar is, kan zachtjes zijn. Zachtjes rijpen de vruchten. Bladeren vallen in stilte. Stom bedekt sneeuw ze, kalm vriest het meer dicht – dood komt als slaap. Bevruchting is zwijgend. Zonnelicht schreeuwt niet. Niemand hoort het, als de sneeuw verdwijnt. Al het gras komt uit de aarde – stom. Als bloesems opengaan, davert het niet. Alles wat waar is, kan zachtjes zijn. Voor ons oor. Geen mens kan horen wat de uil hoort. Heinz Kahlau Dag Phietje, Ons hart is gebroken , nu je er echt niet meer bent. … Wij weten nu nog niet goed hoe hard we je gaan missen. Je hebt ons verbaasd hoe je met je ziekte omging. Medelijden wou je absoluut niet. Je zocht zelf naar een manier om met deze moeilijke situatie om te gaan, tussen echte hoop, twijfelend optimisme en moedeloosheid, wij hadden er vaak het raden naar wat echt in je omging. Sophie, je had er echt een hekel aan om in het middelpunt van de belangstelling te staan , dat weten we. Maar voor ons was je een uniek persoon. Iedereen die hier nu zit, had een eigen relatie met jou, heeft een levende herinnering aan jou. Le fabuleux destin d’ Amélie Poulain had een enorm grote indruk op je gemaakt. Dat is voor ons geen toeval. Dat het hevig begon te sneeuwen op dat de dag dat je stierf, is nu voor ons zo’n Amélie Poulain-achtige tussenkomst. Het maakte ons in elk geval even rustig en deed ons glimlachend naar buiten kijken. Onze bezorgdheid gaat uit naar Wim , je ouders en Frederik ,onze gedachten gaan heel vaak naar hen en naar jou. Salukes, phie, slaapwel. ‘Aanvaarden... Het is bovenmenselijk zwaar. Het is zo fundamenteel ingrijpend in het menselijk eigenbelang. Het doet alles daveren. Niets blijft overeind. Niets is nog zeker. De meest vanzelfsprekende dingen komen op de helling te staan. Het is vallen in een groot gat, aanvankelijk zonder bodem. Aanvaarden... Het is loslaten. Durven verliezen. Uit handen geven. Klein worden. Arm zijn. Het is niet meer rekenen. Niet meer plannen. Het is moeizaam proberen op de been te blijven van uur tot uur. Aanvaarden... Het is afgebroken worden. Het is een stukje sterven. Het doet onverstelbaar pijn. Het is ziek worden van ellende. Wegkruipen. Angst hebben. Het is kapot gaan van pure ellende. Het is in alle onmacht uitschreeuwen:’ Help, of we gaan allemaal ten onder!’ Het is teruggaan tot het nulpunt. Terug tot letterlijk niets. Aanvaarden...Het is geen passief gebeuren. Het is geen ‘realiteit ondergaan’. Het is een actief, bewust proces dat heel lang duurt en dat heel pijnlijk is. Het is uiteindelijk toch beamen. Zonder reserves. En dan... heel langzaam en voorzichtig, heel kwetsbaar en broos komt eindelijk de verlossing. Dan wordt er, beetje bij beetje, een nieuw stuk mens in je geboren. Een stukje mens dat zuiver is, ontdaan van alle ballast en onnodig omhulsel. Een stuk mens dat je nooit meer kan afgepakt worden, want het is een eerste stukje van de eeuwigheid. En ten slotte komt de verwondering. Het leren blij zijn met mooie, kleine dingen. Het leren dankbaar zijn voor een handvol mensen die ons, al die tijd, niet losgelaten hebben. Het leren genieten van dat uizonderlijk gegeven dat jij voor ons allen was. Aanvaarden... Het is durven opnieuw te beginnen te leven.’ Uit Brieven aan Miriam van Lutgard van Heuckelom. |